Tecvid dersleri
Kur'an'ı kurallarına uygun okumanın temelleri. Dersleri bitirdikçe işaretleyin, ilerlemeniz kaydedilir.
0 / 9 ders
1Tecvid nedir?
Tecvid, Kur'an'ı güzel ve doğru okumanın kurallarıdır. Her harfin çıkış yerinden ve kendi özelliğiyle okunmasını, uzatılacak yerlerin uzatılmasını, durulacak yerlerde durulmasını öğretir.
Bu sayfa temel kuralları sade bir dille anlatır. Okuyuşu öğrenmenin en sağlam yolu, bir hocadan dinleyip tekrar etmektir; buradaki dersleri o çalışmaya yardımcı bir kaynak olarak kullanın. Önce Elif Ba derslerini bitirmeniz önerilir.
2Harflerin çıkış yerleri (Mehâric)
Harfler beş genel bölgeden çıkar. Aynı bölgedeki harfler birbirine yakın seslenir.
| Bölge | Harfler | Açıklama |
|---|---|---|
| Cevf | ا و ي | Ağız ve boğaz boşluğu. Uzatma (med) harfleri buradan çıkar. |
| Halk | ء ه ع ح غ خ | Boğaz. Boğazın dibinden ortasına ve ağzına doğru sıralanır. |
| Lisan | ق ك ج ش ي ض ل ن ر ط د ت ص ز س ظ ذ ث | Dil. En çok harf dilden çıkar. |
| Şefe | ف و ب م | Dudaklar. |
| Hayşûm | Ğunne | Genizden gelen ses. Nûn ve mîmde bulunur. |
Ayrıntıda çıkış yerleri on yedi noktaya ayrılır. Bunları dinleyerek ve aynada ağzınızı gözleyerek çalışın.
3Kalın ve ince harfler
Yedi harf kalın (müstaliye) okunur. Dilin arkası yukarı kalkar, ses dolgun çıkar:
خ ص ض غ ط ق ظ
Ezberlemek için: Hussa dığtın gıyz kıf. Diğer harfler ince okunur. Elif, Lâm ve Râ harfleri bulundukları yere göre kalın ya da ince olur (bkz. ders 8).
4Sakin nûn ve tenvin
Cezimli nûn (نْ) ve tenvinden sonra gelen harfe göre dört hâl vardır:
| Kural | Harfler | Nasıl okunur? |
|---|---|---|
| İzhâr | ء ه ع ح غ خ | Nûn açıkça, ğunnesiz okunur. Bunlar boğaz harfleridir. |
| İdğâm | ي ر م ل و ن | Nûn sonraki harfe katılır. Ğunneli: ي ن م و. Ğunnesiz: ل ر. |
| İklâb | ب | Nûn mîme çevrilir ve ğunneyle gizlenerek okunur. |
| İhfâ | ت ث ج د ذ ز س ش ص ض ط ظ ف ق ك | Nûn tam açık okunmaz, ğunneyle hafifçe gizlenir. On beş harftir. |
İstisna: Nûn ile و veya ي aynı kelimede art arda gelirse idğam yapılmaz, açık okunur (örneğin "dunyâ", "sınvân").
5Sakin mîm
Cezimli mîm (مْ) için üç kural vardır:
| Kural | Sonraki harf | Nasıl okunur? |
|---|---|---|
| İhfâ-i şefevî | ب | Mîm ğunneyle, dudaklar hafifçe değerek okunur. |
| İdğâm-ı misleyn | م | İki mîm birleşir, ğunneyle okunur. |
| İzhâr-ı şefevî | Diğer harfler | Mîm açıkça okunur. و ve ف önünde mîmi sonraki harfe yapıştırmamaya dikkat edin. |
6Med (uzatma)
Med harfleri Elif, Vâv ve Yâ'dır. Önceki harekeye uyumlu geldiklerinde sesi uzatır.
| Med | Ne zaman olur? | Uzunluk |
|---|---|---|
| Tabiî med | Med harfinden sonra hemze ya da sükûn yoksa. | En kısa uzatma |
| Muttasıl med | Med harfinden sonra aynı kelimede hemze gelirse. | Tabiî medden uzun |
| Munfasıl med | Med harfi bir kelimenin sonunda, hemze sonraki kelimenin başında ise. | Tabiî medden uzun |
| Lâzım med | Med harfinden sonra aslî sükûn ya da şedde gelirse. | En uzun uzatma |
Uzatma miktarı okuyuş usulüne göre değişir. Ölçüyü bir hocayı dinleyerek oturtun.
7Kalkale
Şu beş harf cezimli (sakin) olunca ses hafifçe sarsılır, yankılanır:
ق ط ب ج د
Ezber: Kutbu ced. Harfin üzerinde durulduğunda (vakıfta) sarsıntı daha belirgin olur.
8Lâm-ı celâle ve Râ
Allah lafzındaki Lâm: Kendisinden önceki harf üstün ya da ötreliyse kalın okunur. Esreliyse ince okunur.
Râ harfi: Üstün ya da ötreliyse kalın okunur. Esreliyse ince okunur. Kuralın istisnaları vardır; bunları okuma derslerinde hocanızdan öğrenin.
9Durma (vakıf) işaretleri
Mushaflarda ayet içindeki işaretler nerede durulacağını gösterir. Baskıya göre işaretler farklı olabilir; Mushaf'ınızın başındaki açıklamaya da bakın.
| İşaret | Anlamı |
|---|---|
| م | Durmak gerekir. |
| ط | Durmak güzeldir. |
| ج | Durmak da geçmek de caizdir. |
| ز | Geçmek daha iyidir. |
| ص | Nefes yetmezse durulur. |
| ق | Durmamak daha iyidir. |
| لا | Durulmaz. Ayet sonunda ise durulabilir. |